Imieniny: Gracjan, Bogusław, Laurencja, Laura
<<< SŁOWNICZEK > T
[ pokaż spis |:| Pokaż wszystkie ]
ABCDEFGHIJKLMNOPRSTUWYZ
-T-
tablica erekcyjna
często występująca w architekturze gotyckiej płyta kamienna wykonana na elewacji kościoła, upamiętniająca budowę danej świątyni lub założenie parafii. Przedstawiała płaskorzeźbę fundatora (np. król, biskup) ofiarowującego symboliczny kościół swemu patronowi lub Matce Boskiej oraz inskrypcję opisującą to wydarzenie, wykonaną w kamieniu w dolnej części płyty lub na jej obrzeżach. Zygmunt Gloger w swojej „Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej” ,tom IV, (patrz „Źródła”) przedstawia dwie przykładowe tablice erekcyjne.
<< […] Pierwszą jest tablica erekcyjna kościoła w Radłowie z roku 1337, wykuta z piaskowca pińczowskiego w kształcie trójkąta o dwóch bokach górnych łukowatych. Treść rzeźby stanowią 3 pola laskowaniem od siebie oddzielone, ozdobami stylu ostrołukowego u góry zamknięte. W środkowem polu jest przedstawiona w wypukłorzeźbie postać ś. Jana Chrzciciela z czaszą (utrąconą) w ręku. W prawem od ś. Jana polu biskup Jan Grot klęczący podaje świętemu patronowi swemu kościół. W lewem polu klęczy postać ubrana po świecku i paskiem przewiązana, wyobrażająca może budowniczego kościoła. Figury wypukłorzeźby odziane udrapowaniem zakroju gotyckiego; cała rzeźba pełna prostoty, nie bez zalet artystycznych. Brzegami tablicy biegnie dookoła wstęga z napisem o charakterze głosek lapidarnym, zaczynającym się na łuku lewym, który tak brzmi: „Anno Dm. (domini) M.CCCXXX.VII M.S (mensis septembris) Johns (Johannes) Grothones. eps. (episcopus) crac.(oviensis) fecit. hanc. aeccam. (ecclesiam) in hone (honorem) sancti. Johis. (Johannis) babti(stae).†.” Użycie wyrazu fecit, zamiast zwykłego w takich razach erexit, rzuca wątpliwość, czy biskup Jan Grot tylko kościół wystawił czy i parafię założył. Długosz w katalogu biskupów krak. mówi tylko o wystawieniu przez Grota kościoła w Radłowie z cegły palonej, pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela; biskup zaś Łętowski w swoim katalogu, dodając „i w Dobrowodzie” powiada: „i uposażył oba dziesięcinami od stołu swego”, co oznaczałoby, że Grot był założycielem obu tych parafii.
Podana tu druga tablica erekcyjna z kościoła w Wiślicy przedstawia króla Kazimierza Wielkiego, klęczącego przed Bogurodzicą i ofiarowującego jej kościół wiślicki, który zaczął budować jeszcze ojciec jego Władysław Łokietek (z kamienia ciosowego), ale Kazimierz w roku 1350 dokończył. Tablicę atoli powyższą z kamienia w ramie z czerwonego marmuru fundowała dopiero (niewątpliwie za radą Długosza) kapituła kollegjaty w r. 1464, jak to wskazuje pomieszczony poniżej wypukłorzeźby nast. napis podany tu z wypełnieniem skróceń: „Anno Domini MCCCI (1350) princeps excellentissimus Kasimirus secundus, Dei gratia Polonorum rex, ecclesiam sanctae Mariae Vislicensis quadro fabricavit lapide; cujus beneficii memor clerus vislicensis et populus decus sui operis, anno Domini MCCCCLX guarto (1464) aureis inskripsit litteris. >>


tablica erekcyjna w Radłowie - ilustracja z "Encyklopedii staropolskiej" Z. Glogera
tablica erekcyjna z herbem J. Długosza - fundatora kościo w Raciborowicach k. Krakowa
tablica erekcyjna w Wiślicy - ilustracja z "Encyklopedii staropolskiej" Z. Glogera


: Reklama : Patronat : Autorzy : Copyright 2004 - 2009 © NHMZ : v3.3 :